Đoàn dân ca Quan họ Bắc Ninh hát “mời trầu, mời nước”

Bắc Ninh có nhiều làng quan họ, chơi quan họ trong dịp xuân là niềm say mê của các chàng trai cô gái. Họ hồi hộp, hào hứng chờ đón ngày hội làng để được hát quan họ, thi hát và nghe nhau hát. Từ đó, họ học thêm những làn điệu mới, tìm thấy ở nhau sự đồng cảm qua những ánh mắt nụ cười.

Cũng chính những buổi hát giao duyên ấy, nhiều liền anh, liền chị tìm thấy cho mình tình yêu quan họ, một thứ tình yêu thật nên thơ nhưng cũng đầy chất đam mê và say đắm. Ai đi chơi quan họ cũng “thủ” khoảng trăm bài quan họ cổ (50 bài để hỏi, 50 bài để trả lời). Đó là quan họ làng ngày xưa, gắn bó với các làng quê. Ngày nay, Bắc Ninh còn có Hội hát quan họ đầu xuân để các liền anh liền chị thi thố tài năng của mình và phục vụ cho công chúng, du khách được nghe quan họ một cách chọn lọc và đầy đủ nhất.

Như đã thành lệ, vào dịp đầu xuân, trước khi diễn ra Hội Lim  ba ngày, tức là mùng 10 tháng Giêng Âm lịch hàng năm, tỉnh Bắc Ninh đều tổ chức Hội thi hát quan họ. “Đến hẹn lại lên”, các liền anh liền chị ở các làng trong tỉnh về phố thị để trổ tài ca hát và trình diễn trang phục quan họ. Trung tâm Văn hóa Bắc Ninh lúc ấy thật sự là một làng quan họ lớn quy tụ bao trai tài gái sắc của vùng Kinh Bắc trổ tài thi thố hát đối, ứng xử, khoe diễn những giá trị của văn hóa quan họ.

Các liền chị quốc tế giao lưu với liền anh, liền chị Quan họ Bắc Ninh

Trong những ngày hội hát quan họ, có hai sân khấu khác nhau để cho các diễn viên diễn xướng và phục vụ đông đảo người xem. Nếu ở ngoài trời, dưới một gốc cây đa lớn, dành cho các nghệ nhân hát quan họ lớn tuổi, đã từng trải qua nhiều đợt thi hát quan họ gặp gỡ, thì trên sân khấu trong hội trường nhà văn hóa là nơi dành cho các diễn viên trẻ, các thanh thiếu niên, học sinh thi thố thật sự về giọng hát, vẻ đẹp, sự hiểu biết, tiếp thu văn hóa quan họ. Các liền anh với áo the khăn xếp, các liền chị với áo mớ ba mớ bảy, nón thúng quai thao gặp gỡ nhau trong dịp hội đều phải qua 3 vòng thi đầy thử thách nhưng không kém phần hấp dẫn.

Tại sân khấu hát đối đáp, các thí sinh buộc phải thuộc 90 bài dân ca quan họ mới hòng lọt vào vòng chung kết. Sân khấu thi ca nhạc quan họ cũng là tụ điểm của giọng ca trẻ và cũng phải qua hai vòng mới bước chân vào vòng chung khảo. Nơi đây luôn chờ đón những diễn viên có giọng hát hay, mà theo cách nói của người quan họ là phải đạt bốn yếu tố là: Vang- rền- nền- nảy, có phong cách biểu diễn nhuần nhị và trả lời trôi chảy những câu hỏi ứng xử về văn hóa quan họ. Thi hát quan họ là sự thử sức rất nghiêm túc về tài năng nhưng tất cả người chơi đều không coi trọng lắm về việc thắng thua. Những diễn viên hát đối, khi thua không hề cay cú, vẫn vô tư, vẫn duyên dáng bắt tay người thắng cuộc và trên môi vẫn tươi thắm  nụ cười. Cái hồn, cái cốt cách của ngày Hội Lim là tiếng hát ca ngợi tình yêu, ca ngợi mùa xuân, để làm sao cho từ người đi chơi hội đến các diễn viên được cảm nhận, chia sẻ những niềm vui, cái hay cái đẹp của văn hóa quan họ.

Cô gái quan họ

Những làn điệu dân ca quan họ không chỉ là niềm tự hào, là vốn riêng của người dân Kinh Bắc, mà còn là niềm kiêu hãnh, là nét đẹp văn hóa rất riêng của người dân Việt Nam, nay trở thành Di sản Văn hóa đại diện của nhân loại

Tấn Vịnh